koelemmer foto Frank Stolvoort

donderdag 17 mei 2018

Lariks meewerkdagen

Lariks in het Ulvenhoutse bos
De afgelopen week was het weer tijd voor de jaarlijkse oogst van Lariks (Larix decidua) in de Chaamse/Ulvenhoutse bossen. Tijdens de meewerkdagen waren de deelnemers in de gelegenheid om met ons het bos in te gaan en te zien, ruiken en ervaren hoe we van larikstakjes een mooie etherische olie maken.
klaar voor de oogst
We weten uit ervaring dat we uit de larikstakjes een relatief laag percentage (0,1%) etherische olie destilleren, maar omdat er voldoende belangstelling voor de olie en het hydrolaat is loont het de moeite om daar 4 volle dagen mee bezig te zijn. Lariks etherische olie heeft een aangenaam frisse geur en bezit de grootste hitte onder de dennenolien.
Lariks hakselen
Voor de drie destillaties die we hebben uitgevoerd worden de larikstakjes eerst gehakseld, nodig om de aromatische stoffen goed vrij te kunnen maken. De destilleerketel die we gebruikt hebben heeft een capaciteit voor plm 20 Kg, vergelijkbaar met 4 volle klapkratten.
 Vullen van de ketel met gehakselde lariks foto: Winny Schreurs
foto: Winny Schreurs
De lariks meewerkdagen zijn afgesloten met een middagworkshop. De deelnemers hebben kunnen zien hoe we de ketel gevuld hebben met de vers gehakselde lariks. En gedurende de middag de productie van de etherische olie en hydrolaat kunnen volgen en vooral ook ruiken.
Lariks etherische olie foto: Winny Schreurs
Het was tijdens de destillatie goed te zien dat de etherische olie van kleurloos licht geel werd. De opbrengst aan etherische olie en hydrolaat kwam overeen met die van vorig jaar. 
Larikshydrolaat foto: Winny Schreurs
Na afloop hebben we de workshopdeelnemers een vers flesje larikshydrolaat meegegeven. Dit seizoen gaan we nog één naaldboomsoort destilleren, namelijk de Douglasspar. 



zondag 6 mei 2018

Naaldboom etherische olie en hydrolaat

Chaamse bos
De afgelopen week zijn we weer gestart met het jaarlijkse destilleren van naaldboomtakjes.
Na in het begin van de meivakantie de nodige vergunning(en) te hebben geregeld met Staatsbosbeheer, zijn we afgelopen woensdag gestart met het destilleren van Reuzenzilverspar (Abies grandis).

jong reuzenzilversparretje Abies grandis
Vorig jaar hebben we al mogen ervaren wat voor waardevolle etherisch olie deze naaldboom maakt. Catharina heeft daar in haar boek ´Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met een geneeskrachtige werking´ het nodige over geschreven. We hebben bewust het mooiere weer van de afgelopen dagen afgewacht  om te kunnen oogsten. Belangrijk voor de kwaliteit en de kwantiteit van de olie en het hydrolaat.
De oogst: gehakselde takjes van de Reuzenzilverspar gaan in de destilleerketel
De eerste destilleerdag van het seizoen gingen er in totaal 20 Kg gehakselde Reuzenzilverspar takjes in de destilleerketel. Voor deze gelegenheid hebben we de (oude) gasgestookte destilleerketel gebruikt. De opbrengst aan etherische olie en hydrolaat was na twee dagen destilleren boven verwachting. De geur van beide is het beste te omschrijven als zoetig citrusachtig.
Tijdens de destillatie: reuzenzilversparolie in de scheitrechter
JONGE DENNEN
Afgelopen vrijdag heb ik jonge Grove Dennen (Pinus sylvestris) uit het Ulvenhoutse bos geoogst. De Grove Den is een pionierssoort die het goed doet op arme zandgrond. Dat is ook goed te zien in het bos. Voor de oogst van de jonge dennen was het niet nodig om meer dan 2 meter van het bospad af te gaan.
Terug uit het bos bij de destilleerwerkplaats aangekomen heb ik de jonge dennen vlak voor het destilleren eerst door de hakselaar gehaald. 
Na het hakselen kon ik in totaal 19,5 Kg jonge Grove Den in de destilleerketel stoppen. Voor de destillatie heb ik de nieuwe destilleerketel in gebruik genomen. Om warmteverlies van de ketel zoveel mogelijk te voorkomen heb ik gebruik gemaakt van een ´jas´ door Catharina gemaakt van een oude wollen deken.
Destilleerketel met ´jas´
Een isolatiemantel zou je ook kunnen zeggen. De ketel is door de fabrikant op mijn verzoek geschikt gemaakt om elektrisch te verwarmen. Bij deze eerste echte stoomdestillatie met de nieuwe ketel had ik ongeveer de helft van de capaciteit van de ketel ( plm 240 Liter) benut.
Koelemmer met essencier
De destillatie verliep als een tierelier. De destilleerketel zelf bleek door de gerecycleerde wollen deken (´jas´) redelijk goed geïsoleerd.  Het destillaat kwam heel regelmatig uit de koelemmer druppelen, en de destillatiesnelheid was goed in te stellen met de stroomregelaar.
Opvang destillaat met een essencier
Het destillatieproces is bijna geluidloos te noemen, dit in tegenstelling tot de destillaties waarbij je voor de stoomproductie een gasbrander gebruikt. Na ruim 2 uur destilleren was de destilleerwerkplaats gevuld met een heerlijke naaldbomengeur. De geur van de olie en het hydrolaat omschrijven we als fris harsachtig. De etherische olie van de Reuzenzilverspar en de Grove Den moeten eerst nog circa een maand rijpen voordat ze op geur zijn. 
Grove Den




vrijdag 27 april 2018

Paardenbloem hydrolaat maken

CATHARINA DE BRUIN

De paardenbloemen staan overal weer in bloei. De beste tijd van het jaar om nu hydrolaat te gaan maken van deze plant en te gebruiken om haar medicinale eigenschappen. Vanuit de destilleerwerkplaats hebben we uitzicht op een schapenweide en negentien fruitbomen. Op een heerlijk warme dag zijn we bij de werkplaats paardenbloemen gaan plukken en destilleren.
Hydrolaat van paardenbloemen
Paardenbloem vol zonlicht

 
Catharina plukt paardenbloemen
Hulp bij het plukken
In de Smartstill met die paardenbloemen

Een pan behoorlijk gevuld vol bloemen
De opbrengst aan hydrolaat is ongeveer 250 ml per batch, gemaakt in de smartstill.
Opbrengst 250 ml per batch
Hydrolaat van paardenbloem ruikt naar paardenbloem en heeft niet echt een hele aangename geur, wel aards en zonnig. Paardenbloem is goed voor de leverreiniging zonder belangrijke zouten te onttrekken uit het lichaam als je het inneemt. 

Voordat je het hydrolaat gebruikt
 altijd eerst verdunnen en eventueel vermengen met bv kamille hydrolaat. In het voorjaar kan je paardenbloem gebruiken om een sterke verdunning met heilaarde te vermengen als voorjaarskuur om te ontgiften
.